YAŞLI BİREYLERDE KONUŞMA TERAPİSİ

10 saat önce | Okunma Sayısı : 35

Mesleğim gereği görüyorum ki bazen bir kelimeyi bulmakta zorlanmak, konuşmanın eskisi kadar anlaşılır olmaması, sesin kısılması ya da yemek yerken öksürmek çevremiz tarafından “yaşlılıktandır” denilerek çoğu zaman geçiştiriliyor. Oysa bu belirtiler, değerlendirilmesi gereken önemli değişikliklerin habercisi olabilir. Yaşlı bir bireyin ailesiyle sohbet edebilmesi, torunlarıyla konuşabilmesi, telefonda bir yakınına ulaşabilmesi veya günlük ihtiyaçlarını kendi ifade edebilmesi, bağımsızlığının önemli bir parçasıdır.

İnme, parkinson, demans, Alzheimer gibi nörolojik hastalıkların yanı sıra farklı sağlık sorunları da yaşlı bireylerin iletişim, dil ve konuşma becerilerini etkileyebilir. Kimi zaman kişi ne söylemek istediğini bilir ancak kelimeyi bulamaz. Kimi zaman konuşma yavaşlar veya ses daha kısık ve zayıf hale gelir. Bazı bireylerde ise konuşmanın anlaşılırlığı azalabilir. İşte dil ve konuşma terapisi burada devreye girer.

Terapistler olarak hedefimiz yalnızca kişinin konuşmasını düzeltmek değildir. Asıl hedef, kişinin günlük yaşamda mümkün olduğunca etkili ve bağımsız iletişim kurabilmesini desteklemektir.

Terapistler olarak; terapi sürecinde bireyin güçlü yönlerini ve ihtiyaçlarını değerlendirir; iletişimi kolaylaştıracak yöntemler üzerinde çalışırız. Gerektiğinde aile bireylerini de sürece dahil ederiz. Çünkü bazen iletişimi değiştirmek için yalnızca konuşan kişiyi değil, onunla iletişim kuran çevreyi de desteklemek gerekir.

BİR BAŞKA ÖNEMLİ KONU: YUTMA

Yaşlı bireylerle çalışırken üzerinde özellikle durduğumuz konulardan biri de yutma becerisidir. Yemek veya sıvı tüketirken öksürme, sık sık boğaz temizleme, yemek sırasında nefes almakta zorlanma, yiyeceklerin ağızda kalması veya yemek sonrasında seste değişiklik gibi belirtiler göz ardı edilmemelidir. Yutma güçlüğü kişinin beslenmesini, sıvı alımını ve yaşam kalitesini etkileyebilir. Bu nedenle bu tür belirtiler görüldüğünde profesyonel değerlendirme yapılması kritik önem taşır.

Bazen en önemli terapi, karşımızdakine zaman tanımaktır. Yaşlı bir bireyle iletişim kurarken hepimizin yapabileceği çok basit şeyler var: Konuşması için ona zaman tanımak, cümlesini tamamlamamak, söylediklerini onun yerine söylememek, göz teması kurmak ve gerektiğinde farklı iletişim yollarından yararlanmak... Bunlar küçük gibi görünen ama kişinin kendisini değerli, bağımsız ve iletişimin bir parçası hissetmesini sağlayan davranışlardır. Unutmamalıyız ki; dinlenilmek, anlaşılmak ve kendini ifade edebilmek de iletişimin bir parçasıdır.

YAŞ ALMAK, SUSMAK DEĞİLDİR

Yaşlı bireylerde ortaya çıkan iletişim ve yutma sorunlarının “normal yaşlanma” denilerek göz ardı edilmemelidir. Çünkü yaş almak doğaldır; ancak kişinin sesinin duyulmaması, kendini ifade edememesi veya yaşamdan iletişim yoluyla kopması kader değildir. Bazen bir kelimeyi yeniden söyleyebilmek, bazen torunuyla daha rahat sohbet edebilmek, bazen de güvenli bir şekilde yemek yiyebilmek...

Bunların her biri, yaşam kalitesine dokunan küçük ama çok kıymetli kazanımlardır.

Yaşımız kaç olursa olsun, sesimiz duyulmayı ve dinlenilmeyi hak eder.

Saygılarımla.