DUDAK-DAMAK YARIKLARI’NDA DİL VE KONUŞMA TERAPİSİ
Erken dönemde en büyük sorun genellikle beslenmedir. Dudak ameliyatı ilk birkaç ay içinde, damak ameliyatı ise yaklaşık 9. ay civarında yapılır. Ameliyata kadar bebeğin yeterince beslenmesi çok önemlidir. Damaktaki açıklık nedeniyle bebek emmek için gerekli basıncı oluşturamayabilir; bu nedenle yumuşak, sıkılabilir özel biberonlar kullanılır.
Bebeğin beslenmesi sırasında dikkat edilmesi gereken kritik noktalar:
· Bebeğin başı yukarıda olacak şekilde tutulmalıdır
· Pozisyon yaklaşık 45–60 derece olmalıdır; bu pozisyon, sütün buruna kaçmasını önler
· Bebek huzursuzsa beslemeye ara verilmelidir
Dudak ve/veya damak yarığı olan çocukların çoğu dil ediniminde sorun yaşamaz. Genellikle konuşmadaki asıl problem sesleri doğru çıkarmak ile ilgilidir. Bu nedenle ailelerin aşırı koruyucu davranmasına gerek yoktur. Ancak dil ve konuşma gelişimi dikkatle izlenmelidir. Kelime dağırcığı, cümle kurma becerisi, yönergeleri anlama ve sesleri doğru çıkarma düzenli olarak takip edilmelidir. Çocuğun işitme gelişimi de mutlaka kontrol edilmelidir; çünkü konuşma gelişimi işitme ile doğrudan bağlantılıdır. Mutlaka düzenli KBB hekimi kontrolünde olunmalıdır.
Konuşma terapistinin önceliği, çocuğun dil gelişimini değerlendirmek ve gerekiyorsa dil edinimini desteklemektir. Dudak-damak yarığı olan çocuklarda sık görülen ve önemli sorunlardan biri hipernazalitedir. Bu durum, seslerin ağız yerine burundan çıkması ve konuşmanın genizden gelmesiyle ortaya çıkar. Bazı konuşma sorunları, çocuğun damaktaki yapısal farkı telafi etmek için geliştirdiği hatalardan kaynaklanır, dil ve konuşma terapisi ile düzeltilebilir. Diğer sorunlar ise damak, diş veya çene yapısından kaynaklanır ve ilgili uzmanlarca değerlendirilmelidir.
Dil ve Konuşma Terapisti, hangi hataların yapısal, hangilerinin öğrenilmiş olduğunu ayırt ederek uygun terapi ve yönlendirmeyi planlar. Telafi edici hatalar genellikle seslerin çıkış yeri ve hava akışı ile ilgilidir; ağız içi basınç eksikliği, yapısal problemler veya velofarengeal sistemin yanlış kullanımı bu hatalara sebep olabilir.
Erken müdahale ve doğru rehberlik ile her çocuk sesini dünyaya duyurabilir. Yanlarında güvenli bir ekip ve rehberlik oldukça, hiçbir engel bu çocukların hayallerine ve kelimelerine ket vuramaz. Köşemizde dudak-damak yarığına sahip çocukların ailelerinin dikkat etmesi gereken durumları konuşmaya devam edeceğiz.
Saygılarımla.